Kitabdan parçalar:

Hər gün axşam kənd yuxuya gedib sükut yarandıqdan sonra Mirzə Cəlil yazı masasının arxasında oturur, jurnal üçün baş məqalələr, felyetonlar yazır və qalın bir dəftərə nə isə köçürürdü. Mirzə Cəlil “Ölülər”in qəhrəmanına bizim qohumumuzun və atamın dostu İskəndər Hacı Həsən oğlunun adını vermişdir. İskəndər Hüsülü kəndində yaşayırdı. O öz üzüm bağından şampanskiyə oxşar gözəl şərab qayırır, camaatın və mollaların tənələrinə etinə etməyərək, həmişə içirdi. Buna görə ona “kefli İskəndər” adı qoymuşdular.

.................

O zaman Mirzə Cəlil “Ölülər” pyesini yazırdı. Sonralar o mənə dedi ki, şeyxin ölü diriltmək əhvalatını uydurmamışdır. Vaxtı ilə İrəvan quberniyasında buna bənzər bir hadisə baş vermiş, hadisəni ona qocalar danışmış və pyesdə təsvir edilən surətlərin Naxçıvan şəhərində prototipləri olmuşdur.

Başını soyuqda tut, ayağını istidə.
Rus atalar sözü 

Bilmirəm, “İrəli”təşkilatının yeni proyektinin saytında temperatur neçədir, amma gənclərimiz əksəriyyətinin başı oradadır. Öz aramızdır, ayaqları deyəsən isti yerdədir.

“İxtiyari böyük iş vaxt tələb edir, axı biz çox qeyri-mükəmməlik”.
Piter Akroyd “Doktor Di’nin evi” 

Hal-hazırda Piter Akroydun “Milton Amerikada” kitabını oxuyuram. Əsər haqqında bir qədər sonra, əvvəl Mr. Akroyd haqqında bir-iki kəlmə deyim. Bu yazıçı ilə ilk tanışlığım keçən il elə bu vaxtlar “Dom kniqi” kitab mağazasında “Platon haqqında povest” kitabını almağımla başladı. Həmin əsər mənə çox təsir etmişdi, həm stilistik baxımdan, həm sujet, mövzu, hər şey gözlənilməz, əla düşünülmüş idi.  

Akroyd bir sıra mükafatlara layiq görülsə də, ədəbiyyat dünyasında müəyyən yerə sahib olsa da, böyük kütlə arasında çox da populyar deyil. Yeri gəlmişkən, tənqidçilərin Orxan Pamukun “İstanbul”unu Piter Akroydun “London”u ilə müqayisəsi yazıçı üçün müəyyən dərəcədə uğurlu oldu, belə ki, kitab rəflərində bu iki yazıçının kitabları birgə yer almağa başladı və Akroyd “İnostrannaya literatura” nəşriyyatının kitabları üçün ayrılmış rəfdən göz önündə olan rəfə keçid aldı.  

Piter Akroydun özünəməxsus üslubu var, onun əsərlərini oxuyub müəllifi müəyyən etmək çətin deyil (bunu böyük üstünlük saymayaq, belə yazıçılar çoxdur, pis üslubu ilə tanınanlar da az deyil). Dil baxımından kifayət qədər ağır yazır, düzdür, mən onun kitablarını rusca oxuyuram, amma düşünürəm ki, orijinalda da dil ağırlığı var. Bəzən nə yazdığını başa düşmək belə çətin olur, dialoq qarışır monoloqa, kimin danışdığı aydın olmur, amma bir neçə səhifə irəlilədikdən sonra hər şey oturur öz yerinə.  

Keçək “Milton Amerikada” əsərinə. Kitabı hələ başa vurmamışam, ona görə yazdıqlarımı ilkin diaqnoz olaraq qəbul etmək lazımdır. Əsərdə 17-ci əsrdə yaşamış ingilis şairi, Oliver Kromvelin katibi Con Miltonun yazıçı tərəfindən uydurulmuş həyatından söhbət açılır. Kitabı “alternativ tarix” janrına aid etmək olar. Hələ ki, əsəri hədsiz maraqla oxuyuram. Bu əsərdə Akroyd özünü tamam başqa tərəfdən göstərib, göstərib ki, istədiyi vaxt axıcıl əsər yaza bilər və “Milton Amerikada” buna bariz nümunədir.

“Sən özün də hələ bilmirsən, bu nə əsərdir belə… Sujet yoxdur, üslub müəyyənləşməyib. Səndə yalnız baş qəhrəmanların adları var. Və bununla belə, bu yeni əsər səni bir insan kimi tamamən dəyişəcək”.
Haruki Murakami “Mənim sevimli Sputnik’im” (Sputnik-Peyk) 

Əvvəla bloqumun potensial oxucularından başlayaq. Baxmayaraq ki, “sayğac”ın göstərişi 1000-ni keçib, necə deyərlər əyri oturaq, düz danışaq. Bilmirəm sayğacı həqiqətən Barmek buraya yerləşdirib, ya yox, amma sayğac əməlli-başlı “qatıqlayır”. Bu bloqa ümumən indiyə kimi təxminən 50-yə yaxın adam baxıb (bəlkə də az). Hit olsun 200-300, artığına inanmıram. Bloquma heç bir yerdə keçid yoxdur, yaxınlarda Cavidan adlı xanımın bloqunda keçid gördüm səhifəmə (təşəkkürlər ona və həqiqətən maraqlı gəlibsə, sevindiricidir), vəssəlam. 

 Ümumiyyətlə deyim ki, xüsusi oxunmaq üçün yazmıram. Sadəcə maraqlı hadisələr, fikirlər, görüşlər olur, istəyirəm bu haqda yazam. Əvvəl nəzərdə tutmuşdum elmi yazılara, xüsusilə fizika, riyaziyyatla bağlı məqalələrə üstünlük verməyi. Amma belə yazıların oxucularını görmürəm deyə, “Kvant mexanikası – birinci hissə” yazısı ilə kifayətlənməli oldum. Beləliklə də əksər yazıların mövzusu oldu ədəbiyyat, incəsənət, kino və bəzəndə “iyrənc mövzu” – siyasət.  

Bununla belə... Yaxın aylarda yəqin ki, üstünlüyü verəcəm elmi-populyar yazılara. Bu arada “Sadə ədədlər” haqqında silsilə (yazıçılar bu sözü sevir) yazılar olacaq, hər ayın sonu çalışacam “ayın əsas elmi xəbərləri” icmalını yazım, həmçinin “Kvant sahə nəzəriyyəsi”nə aid yazılar yer ala bilər. Heç bilmirəm, bunun üçün yeni bloq açmağa ehtiyac varmı? Və ümumiyyətlə bu yazılara oxucu tapılacaqmı (yoxsa özüm deyib, özüm eşidəcəm)? 

Ədəbiyyatla maraqlananlar üçün, yaxın iki ayı yəqin ki, yenə də rus ədəbiyyatına həsr edəcəm. Bir sıra yazıçılar haqqında yazılar ola bilər: Dina Rubina, Yevqeniy Qrişkoveç, Andrey Bitov, Lyudmila Uliçkaya, Saşa Sokolov, Lev Rubinşteyn, Vladimir Aleynikov, Viktoriya Tokareva, Eduard Limonov və s.  Dünya ədəbiyyatından hələlik Kurt Vonnequt və Kobe Abeni oxumağı planlaşdırmışam. Bizim ədəbiyyatdan Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin üç cildlik kitabını və Rusiyida yazıb-yaradan Eduard Bağırovu və Samit Ağayevi “cəngimdən keçirmək” istəyirəm. Həzm edəndən sonra hər biri haqqında bloqda yazacam.  

Kino, musiqi və sərgilərə gəzintini qabaqcadan planlamaq çətindir, baxaq necə alınır.  

Bu təzə ilin birinci rübü üçün təxmini, arzuolunan proqramı idi. Bütün oxuculara təşəkkür və dərin hörmətlə.